Şemalar, erken çocukluk döneminde bakım verenin, aile kültürünün ve yetiştiğimiz ortamın etkisiyle kendimize, çevremizdeki insanlara ve yaşama yüklediğimiz anlamlardır.
Hep Yalnız Kalacağım Korkusu: Terk Edilme Şeması
Terk edilme şeması erken çocukluk döneminde olumsuz yaşam olayları ve bakım veren ile kurulan bağ sonucu oluşur. Bu şema ayrılıklarla, kaygılı bağlanma kurulan ilişkilerle, bir yakının vefatıyla vb. yaşam olayları ile tetiklenir. Kişi eninde sonunda herkesin kendisini terk edeceğini, hep yalnız kalacağını düşünür.
Terk Edilme Şeması Nasıl Oluşur?
• Erken çocukluk döneminde anne – baba kaybının olması ya da bakım verenlerden birinin evi terk etmesi
• Kişinin çocukluk döneminde anne babasının kavga etmesi, çocuğun ebeveynlerinin ayrılacağına dair düşünceler geliştirmesi
• Anne babanın tutarsız ilgisi ve aileye yeni bir kardeş geldiğinde belirgin düzeyde çocuktan ilginin çekilmesi
Terk Edilme Şeması Belirtileri
Birey yakın çevresiyle kurduğu bağlarda, romantik ilişkilerinde kaygılı bir bağlanma sağlar. Sıklıkla terk edileceğine dair düşünceler içerisinde olur.
Örneğin romantik partnerinin ilgisindeki en ufak değişiklik bile bu şemayı tetikler ve kişi terk edileceğini düşünür. Yoğun kaygı, korku, öfke hisseder. Partnerine ulaşamadığında aşırı tepkiler verir.
Seçtiği partnerler ise genellikle kaçıngan bağlanan partnerlerdir. Tam anlamıyla ilgi göstermeyen ancak bunun için umut vadeden, ilgisini belli etmekte tutarsızlık gösteren kişilere şema kimyası nedeniyle çekilirler.
Terk edilmemek için bütün ilgisini, enerjisini bu ilişkiye yüklerler. Partnerin iletişimsizliği ya da ilgisindeki en ufak tutarsızlığı bireyin terk edilme şemasını tetikleyerek abartılı bir tepki vermesine, bu tepkinin de partnerin ilişkiden uzaklaşmasına, ayrılığa iter.
Birey hep yalnız kalacağına, asla kendisini terk etmeyecek birinin olmayacağına, ‘’terk edilmenin kendisinin kaderi’’olacağına dair düşünceleri pekişir. Terk edilme şeması yoğun olan insanlar için tutarlı ve sağlıklı ilişkiler yabancı, bilinmedik gelir. Kişiyi güvenli, bilindik hissettiren terk edilme şema kimyasını aktif tutan ilişkilerdir. Bu nedenle birey, ilişkilerinde benzer döngüler yaşar ilişki onun için yoran, kaygılandıran bir hal alır.
Terkedilme Şemasında Terapi Süresi Nasıl Yürür ?
Kişi yakın ilişkilerindeki terk edilmelerle birlikte yoğun öfke, kaygı duyguları yaşayabilir. Sıklıkla terapiye başvurma nedenleri olumsuz duygulanımlar olur. Ruh sağlığı uzmanı ile birlikte şema terapi çerçevesinde kişinin terk edilme şemasını tetikleyen olumsuz yaşam olayları tespit edilir ve şu an yaşamına hangi yansımaları olduğu belirlenir. Kişinin terk edilmeyle ilgili duygu ve düşünceleri konuşulur. Bireyin terk edilme kimyasını aktifleştiren davranışları, eski ilişkilerinde tekrarlayan, güven sağlayıcı sağlıksız baş etme örüntüleri, yöneldiği partner profilleri gözden geçirilir. Belirlenen tetikleyici partner özellikleri, ilişki türleri ve davranış örüntüleri psikoterapi ile bireyde farkındalık geliştirir ve zamanla şema kimyasını tetiklemeyen bağlar kurmaya yönelik çalışmalar yapılır.
Eğer siz de ilişkilerinizde terk edileceğinize dair düşüncelere sıklıkla kapılıyor, terk edilmeye dair yoğun kaygı – korku hissediyorsanız ve ilişkilerinin önemli düzeyde etkileniyorsa şema terapi ekolü ile çalışan bir uzmandan yardım almanızı öneririz. Novis Psikoloji ekibi olarak yanınızdayız.
