Davranışsal Bağımlılıklar Nelerdir?
Davranışsal bağımlılıklar, bireylerin hayatlarında kontrol edemedikleri, kompulsif bir şekilde tekrar eden davranışlardır. Kişi bu davranışları olumsuz sonuçlarına rağmen devam ettirir, davranış üzerindeki kontrolü azalır, kompulsif bir şekilde davranışta bulunur ve davranış öncesinde istek veya aşerme yaşar. Bu yazıla davranışsal bağımlılıkların neler olduğuna dair bilgi vereceğiz.
Davranışsal bağımlılıklarda beyin madde bağımlılığı etkisine benzer şekilde çalışır. Madde kullanımı tekrarlandıkça beyin o maddeden sürekli olarak daha fazla istemesi davranışsal bağımlılıklarda yaşanır, kişi madde yerine tekrarlanan davranışlara bağımlı hale gelir.
Bu bağımlılıklar, kişinin yaşamını olumsuz etkileyebilir, sosyal ve mesleki işlevsellikte bozulmaya yol açabilir. Kumar bağımlılığı, yeme bağımlılığı, egzersiz bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, seks ve pornografi bağımlılığı gibi çeşitli davranışsal bağımlılıklar vardır.
Kumar Bağımlılığı
Kumar bağımlılığı davranışsal bağımlılıkların en yaygınıdır, başlangıçta masum bir eğlence gibi görünse de kişi kumar oynama isteğini kontrol edemez ve bu durum önemli psikolojik, sosyal ve finansal sorunlara neden olabilir.
Yeme Bağımlılığı
Yeme bağımlılığında kişinin gıda tüketimini kontrol edemez, aşırı yeme dürtüsüne karşı koyamaz ve bu davranış bireyin yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Yeme bozukluğu bu kapsamda değerlendirilmez, yeme bozukluğu yeme davranışı ile değildir, olumsuz beden algısı ve aşırı kontrol davranışı ile ilişkilidir.
Egzersiz ve Spor Bağımlılığı Nedir?
Egzersiz ve spor bağımlılığı her ne kadar olumlu bir algı yaratsa da kişi spor / egzersiz yapma ihtiyacını kontrol edemez, bu davranışı aşırı şekilde sürdürür. Kişi genellikle fiziksel sağlığından veya sosyal yaşantısından ödün vererek bu davranışı devam ettirir.
Seks ve Pornografi Bağımlılığı
Seks ve pornografi bağımlılığında kişi cinselliği objeleştirir, herhangi yakın bir ilişki kurmaz, seks ile ilişkili davranışlarını kontrol edemez. Bu davranış bireyin yaşamında olumsuz sonuçlar doğurduğu halde bu durumdan kurtulamaz ve davranışsal bağımlılığı devam ettirir. Seks bağımlılığının altında rahatsız edici çevreden uzaklaşma isteği, duygusal sorunları telafi etme arzusu, başka rahatsızlıklar, ergenlik ya da çocukluk travmaları olabilmektedir (Demirdil & Harmancı, 2021).
Sosyal Medya Bağımlılığı
Sosyal medya bağımlılığı, kişinin sosyal medya platformlarında günlük yaşamını olumsuz etkileyecek şekilde uzun saatler geçirmesi durumudur. Bu bağımlılıkta birey, sosyal medyaya erişim ve kullanım konusunda kontrolü kaybeder; sanal dünyada uzun süreler geçirir ve gerçek dünyadan uzaklaşabilir. Sosyal medyaya girmediği anlarda ise yoksunluk hissi ve olumsuz duygular yaşar.
Giderilmediği taktirde yoksunluk yaşatan, kişiyi işlevsiz kılan ve kontrol edilemeyen kompulsif davranışlar bağımlılığa neden olabiliyor. Davranışsal bağımlılık kişinin erken çocukluk dönemi, aile dinamikleri, olumsuz yaşam olayları ile ilişkili olabilir ve burada yaşanan sorunlar davranışsal bağımlılıklarda kendini gösterebilir. Eğer kontrol edemediğiniz ve hayatınızda işlevsizliğe neden olan davranışsal bir bağımlılık yaşadığınızı düşünüyorsanız bir uzmandan destek almanız önemlidir. Novis Psikoloji olarak, bu süreçte yanınızdayız ve size bağımlılık danışmanlğı sunmak için buradayız.