Alkol Bağımlılığı Nedir?
Alkol bağımlılığı kişinin alkol tüketimi üzerindeki kontrolünü kaybetmesi, alkol kullanmaya karşı yoğun istek duyması, sağlık ya da sosyal hayatına zararlarının farkında olunmasına rağmen kullanımın sürdürülmesi ile seyreden bir beyin hastalığıdır.
Bağımlılığın gelişimi genel olarak kontrollü içme davranışından tekrarlayan ve kontrol edilemez alkol kullanımına doğru gidiş ya da keyif amacıyla kullanmadan, alkol olmadan yapamaz bir duruma geçiş süreci olarak tanımlanır.
Alkol Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?
- Alkol kullanımı öncüllenerek; hayatındaki diğer faaliyetlerden vazgeçmesi
- Alkolün etkisinin giderek azalması ve kişinin bu etkiyi sağlamak amacı ile gün geçtikçe daha fazla kullanması (tolerans gelişimi)
- Zararlarla veya olumsuz sonuçlarla karşılaşılmasına rağmen kullanıma devam edilmesiyle kendini gösteren güçlü bir alkol kullanma isteğinin olması
- Çoğu kez planladığından daha fazla miktarda ve/ veya sıklıkta alkol kullanımının olması
- Aile içi, iş, okul gibi farklı ortamlardaki sorumluluklarını yerine getirememe (örneğin alkol kullandığının ertesi günü işe gidememe ya da geç gitme gibi)
- Sağlığını tehlikeye attığını ve iş ve sosyal hayatını olumsuz etkilediğini bilmesine rağmen alkol kullanmaya devam edilmesi
- Defalarca bırakma girişimlerinin olması
- Alkol alınmadığı zamanlarda yoksunluk hissetme ve yoksunluğa bağlı olarak terleme, titreme, ağız kuruluğu gibi fiziksel belirtiler; enerjisizlik, depresyon, kaygı gibi psikolojik belirtiler gösterme
Alkolün Etkileri Nelerdir?
Alkol kullanımına bağlı olarak; bireyler bazı bedensel ve ruhsal sorunlarla karşılaşabilmektedirler. Bunlar aşağıdaki gibidir:
Bedensel Etkiler:
- Yüksek tansiyon
- Kilo artışı
- Mide hastalıkları (Gastrit- mide iltihabı- mide ülseri vb.)
- Karaciğer hastalıkları (Siroz vb.)
- Yorgunluk
- Enerjide azalma
Ruhsal Etkiler:
- Depresyon
- Kaygı problemleri
- Öfke problemleri
- Bağımlılık sorunu
- Aile, iş, sosyal çevrede yaşanan sorunlar
- Uyku problemleri
- Cinsel işlev bozuklukları
Alkol Bağımlılığı Hakkında Yanlış Bilinenler
Alkol tüketimi ve buna ilişkin davranışlar, kültürel kalıp ve değerler tarafından belirlenebilmektedir. Alkol tüketimine yönelik bu davranışların belirlenmesi bazı yanlışlar etkili olmakta ve alkol kullanımını doğrudan etkilemektedir. Alkol bağımlılığı hakkında doğru bilinen yanlışlar aşağıdaki gibidir:
- ‘Alkol tehlikeli değildir.’ Yapılan çalışmalar alkol kullanımına bağlı zehirlenmelerin sıklıkla yaşandığını göstermektedir. Aynı zamanda alkol kullanımından dolayı kaza ve trafik kazalarına, solunum durmalarına neden olmaktadır.
- ‘Alkol kullanımı uykuyu düzenler.’ Alkol, uykuya dalmaya yardımcı olması için kullanılsa da yapılan çalışmalar göstermektedir ki alkol uykuyu düzenlemek yerine uykuyu ve uyku düzenini bozmaktadır. Alkol kullanımı ile gerçekleşen uyku, tam ve gerçek uyku olmadığı için kişi uykusuz kalır; ertesi gün kendisini yorgun bitkin hisseder. Alkol, uyku ile ilişkili solunum bozukluklarının şiddetini de arttırabilir. (horlamanın artması ya da uyku apnesi riskinin artması gibi.)
- ‘Alkol cinsel gücü arttırır.’ Genelde az miktardaki alkolün, engellenmeyi ortadan kaldırdığı, cinsel istek ve performansı da artırdığı şeklinde yanlış bir inanış bulunmaktadır. Kişide kısa vadede rahatlama sağladığından cinsel deneyimin yaşanma olasılığının artmasına neden olabilir. Ancak alkol cinsel gücü arttırmaz; alkol kullanımı sertleşmeyi bozar ve boşalma ile ilgili sorunlar yaşanmasına neden olur.
- ‘Alkol vücudu ısıtır.’ Alkol damarların genişlemesine neden olduğu için ısınmadan ziyade vücut ısısının düşmesine neden olur.
Alkol Bağımlılığı Tedavisi
Alkol bağımlılığı tedavi edilebilen bir beyin hastalığıdır. Genellikle alkol bağımlılığı bulunan bireyler; bağımlı olduklarını kabul etmezler ve kendi istedikleri zaman alkol kullanımını bırakabileceklerini iddia etmektedirler. Tedavinin ilk adımı; kişinin bu durumu kabul etmesidir. Bazen kişilerin bağımlılığı kabul etmesi zaman alabilmektedir. Bu noktada kişinin çevresinden özellikle de ailesinden alacağı destek çok önemlidir. Aileler birlikte yaşadıkları bağımlı bireyi tedaviye yönlendirme konusunda bilgi edinmelidir, tedavi için cesaretlendirmelidir. Yapılan çalışmalar aile desteğinin olduğu bireylerde tedavinin daha etkili olduğunu göstermektedir.
Sadece alkolden uzak durma, kişinin tedavi olduğu anlamına gelmez. Alkol bağımlılığı nükslerle seyreden bir hastalık olduğundan bırakma sürecinin hassasiyetle ele alınması ve tedavisinin de uzmanlar tarafından yapılması gerekmektedir.
Alkol bağımlılığının tedavisinde psikoterapi ve ilaç tedavisi gibi yöntemler kullanılmaktadır. İlaç tedavisinde; alkol kullanmamanın getirdiği yoksunluk belirtilerinin azalması amacı ile arınma müdahalesi gerçekleştirilmektedir. 1-2 hafta kadar süren arınmanın ardından ilaçlı tedavi devam edebilmektedir. Eş zamanlı olarak psikoterapi yöntemleri de uygulanmaktadır. Özellikle istekle başa çıkma, hayır diyebilme, riskleri fark edebilme ve riskli durumlardan uzaklaşabilme, yeniden başlamamak için değiştirilmesi gerekenler gibi konular psikoterapilerde ele alınmaktadır. Alkol bağımlılığı bulunan bireyler zaman zaman tedaviye ilişkin motivasyon düşüklüğü yaşayabilmektedir. Yapılan psikoterapi görüşmelerinde motivasyonun artması, yeni becerilerin edinilmesi, tedavinin işleyişini bozan zorlayıcı durumlar, duygular gibi konular da ele alınarak tedavinin sürekliliği sağlanmaktadır.
