Kumar Bağımlılığı
Kumar bağımlılığı, kişinin oynadığı kumarı birçok kez bırakma girişiminde bulunmasına rağmen bırakamaması, giderek oynadığı miktarın ve kumarda geçirdiği sürenin artırması, oynamayı bıraktığında yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması, düşüncelerinin sürekli kumar oynama üzerinde olması, zararlarını görmesine rağmen kumar oynamayı sürdürmesi, zamanının büyük bölümünü kumar oynayarak ya da kumar oynamak adına para bulmaya yönelik zaman geçirmesi, çevresine ve sevdiklerine kumar ile ilgili yalan söylemesi ile belirli bir durumdur.
Kumar oynayan kişiler başlangıçta bunu kontrol edebilecekleri duygusu ile oynarlarken, zaman içerisinde oynamayı sürdürmeye yönelik düşünceler de geliştirirler. Kazancın olması haz ve ödül bölgesini uyarırken; kayıpların olması kişiyi kaybettiklerini kazanması için tekrar tekrar oynamasına neden olmaktadır. Kumar bağımlılığı da burada başlar ve gelişir.
Kumar Türleri
Eğlenmek ve zaman geçirmek amacıyla yeni yeni oyunlar geliştirilmekle beraber bu oyunların beceriye dayalı olmasının yanı sıra “şans, talih” unsurunun ön plana çıktığı tüm oyunlar kumar kapsamına alınabilir. Spor bahisleri, at yarışları, sanal bahis oyunları, kâğıt oyunları ve slot makineleri gibi aktiviteler kumarın yaygın şekilde oynanan türlerindendir.
Yeni teknolojilerin gelişmesi sonucunda internete erişimin yaygınlaşması kumar gibi ekonomik pazarların gelişmesine neden olmuştur. İnternet sayesinde kumarın tek başına ve adsız olarak oynanabilmesi ayrıca bir yaş sınırı bulunmaması hem kumar oynama bozukluğunun daha yaygın hale gelmesine hem de ilişkili problemlerinin artmasına neden olmaktadır. Çevrimiçi kumar sorunları ile ilgili araştırmalar, kumarhanelere kıyasla internette kumar oynama sorunlarının yüksek oranda olduğu bu etkinliğin bağımlılık yapma potansiyelini gözler önüne sermektedir.
Son yıllarda oldukça popüler hale gelen Forex (Foreign Exchange Market), Bitcoin ve benzer elektronik yatırım araçları kimi kullanıcılar tarafından kumar olarak nitelendirilmese de bu tip araçların “para kazanmak için para riske atmayı” gerektirmesi sebebiyle, kamuoyunun hatırı sayılır bir bölümü tarafından kumar aktiviteleri içinde görülmektedir.
Kimi oyuncular için kumar aktiviteleri genellikle bir eğlence veya sosyalleşme aracı olarak görülse de; katılım sıklığı ve şiddeti açısından artan bir seyir izlemesi ve bu sürece giren oyuncu kumar oynama üzerindeki kontrolünü gitgide kaybetmeye başlaması, kumar oynama üzerindeki kontrolün yitirilmesi sonucu kumar oynamayla planlandığından daha fazla vakit geçirilmesi ve kumar oynamanın sonlandırılamaması gibi deneyimler kumar bağımlılığının gelişmesine neden olmaktadır.
Kumar Bağımlılığı ve Aile İlişkileri
Kumar bağımlılığının sadece kişiyi etkilediğini düşünmek yanıltıcı olabilir. Bağımlılık risk olduğunda ya da geliştiğinde; bu durumun artık aile bireylerini, kişinin yakın çevresini de etkileyen bir durum olduğunun bilincinde olmakta fayda vardır. Güven kaybı, aile içinde yaşanan finansal problemler, baş edilmeye çalışılan öfke- kızgınlık- stres- kaygı gibi duygular, boşanma gibi konuların gündeme gelmesi kumar bağımlılığında aile içinde yaşanılan sorunlardan bazılarıdır. Bu nedenle birey bu sorundan uzaklaşmak istediğinde, ailenin de destekleyici tutumu süreç için önemlidir.
Aileler yakınlarının kumar bağımlılığını bir an önce bırakma konusunda çok isteklidirler. Ancak ailelerin hem bağımlılığı, hem de kumar bağımlılığını bilmiyor olmaları ve aceleci davranmaları süreci yönetirken bazı sorunları da beraberinde getirebilmektedir. Halk arasında doğru bilinen yanlışların uygulanıyor olunması; ya da ailenin kendince çözüm üretmesi, yine kumar bağımlılığının pekişmesine neden olabilmektedir.
Kumar bağımlılığı tedavisine bir aile üyesi dahil edildiğinde tedavide kalma süreleri uzamakta ve daha iyi sonuçlara ulaşılmaktadır. Aile üyelerinin tedaviye dahil edilmesi aynı zamanda genel aile işleyişini, uyum, iletişim ve yakınlığı da geliştirir. Aileler birlikte daha fazla zaman geçirir ve aile içi şiddet riski düşer.
Aşağıda kumar bağımlılığı bulunan yakını bulunan aile üyelerinin bağımlılıktan uzak durması amacıyla yapılması gereken& yapılmaması gereken davranışlar belirtilmiştir. Buradaki bilgilerin tedavi içinde bir profesyonelle uygulanması, kişinin oynamamasının kalıcı olmasına katkı sağlayacaktır.
Kumar Bağımlılığı Bulunan Yakınınıza Yapılması Gerekenler:
- Öncelikli olarak ‘TEDAVİ’ konusunda destekleyin. Bunun bir hastalık olduğunu ve tedavi olması gerektiğini vurgulayın, yardım alması konusunda destekleyin.
- Bağımlılık- kumar bağımlılığı ile ilgili (doğru kanallardan) bilgi edinin.
- Para yönetimi konusunda kendisine destek olun. Burada para yönetiminden kasıt borçların ödenmesi anlamına gelmemektedir.
- Kişiler kumara bağımlılık geliştirdiklerinde sürekli orada olup, kumar oynamak istemektedirler. Boş zamanı değerlendirme yetileri azalabilir, bu nedenle bu konuda da desteklenmelidirler.
- Yaşanılanları geçmişte bırakın, sürekli aynı konuların konuşulmasının bireyin tedavi sürecine bir etkisi bulunmamaktadır.
- Sorumluluk verin
- Var olan çabalarının görülüyor olması, bağımlı birey için önemlidir. Bu nedenle çabalarını, motivasyonlarını destekleyin.
- Tedavinin zaman alacağının farkında olun.
- Aile görüşmeleri planlayın. Kişi istemese de, bağımlılığı bulunan bireye nasıl destek olunacağı konusunda bilgi sahibi olmak adına aile görüşmeleri planlayın.
Kumar Bağımlılığı Bulunan Yakınınıza Yapılmaması Gerekenler:
- Şiddet uygulamayın, şiddet kumar bağımlılığın tedavisinde işe yaramayan bir yöntemdir.
- Borçları onun adına ödemeyin.
- Kumar bağımlılığı bulunan bireyin sorumluluklarını onun adına siz yapmayın.
- Sürekli bağımlılıklar, kumar, kayıplar gibi konuları dile getirmeyin.
- Başkaları duyacak diye bu sorunu köşe bucak saklamaya çalışmayın.
- Yargılayıcı cümlelerden uzak durun.
- Sürekli nasihat vermeyin ve tehdit etmeyin.
- İlişkinizi kesmeyin, desteklemekten vaz geçmeyin.
- Onu sürekli olarak takip etmeyin, takip kişinin oynamasına engel bir durum oluşturmamaktadır.
- Bireyin evlenmesi ya da çocuk sahibi olması tedavi olduğu, kumar bağımlılığından kurtulduğu anlamına gelmemektedir. Bu nedenle bu konularda teşvik edip, çözüm önerisi sunmayın.
- Kendiliğinden değişmesini beklemeyin, bağımlılığın tedavi gerektiren bir hastalık olduğunu unutmayın.
- Aceleci davranmayın.
Aileler bahsi geçen davranışları nasıl uygulanacağını bilememe ya da davranışı sürdürme gibi konularda zaman zaman zorluk yaşayabilmektedirler. Örneğin; ‘borçları ödersem bir daha oynamaz’ gibi düşünceler aileyi borçları ödemeye götürebilir. Uzmanlarla yapılan görüşmelerde hem bu düşüncenin ele alınması, hem de borçları ödememe davranışının nasıl uygulanacağı ele alınmaktadır. Bu nedenle kumar bağımlılığı bulunan bireylerin yakınlarının da uzman görüşmeleri yapmaları; kişiye karşı nasıl davranış geliştirecekleri, ona nasıl en sağlıklı şekilde destek olacakları konusunda yarar sağlamaktadır.
