Depresyon
Depresyon Nedir
Depresyon; kişinin mutsuz hissetmesine neden olan, günlük işlevlerini, sosyal ilişkilerini ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir duygu durum bozukluğudur. Depresyonu, yalnızca üzüntü veya moral bozukluğu olarak tanımlamak yeterli olmayacaktır. Depresyonun gelişmesinde biyolojik, genetik, çevresel ve psikolojik faktörler etkili olabilmektedir.
Kişiler hayatlarının belli bir döneminde mutsuz, herhangi bir şey yapmayı istemeyebilir. Ancak bu durum süreklilik teşkil etmeye başladı ise, yani kişi sürekli olarak kendisini mutsuz, değersiz, isteksiz, ilgisini kaybetmiş hissediyor ise bu noktada depresyondan bahsedebiliriz ve profesyonel destek almanın faydası olabilmektedir.
Depresyonun görülme sıklığı %2-6 aralığında değişmekle birlikte, kadınlarda erkeklere göre görülme sıklığı daha fazladır. Yapılan araştırmalar bunun nedenini; kadınlardaki hormonal değişimin erkeklere göre fazla olması ve erkeklerin stresle başa çıkmada daha eylemsel davranmaları olarak açıklamaktadır.
Depresyonun Nedenleri Nelerdir?
Depresyon tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkmaz; bu nedenle de karmaşık ve çok boyutlu bir rahatsızlık olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenler; biyolojik, genetik, çevresel ve psikolojik faktörün bir araya gelmesiyle şekillenir. Aynı zamanda depresyonun gelişmesi kişisel farklılıklara dayanmaktadır. Ancak genel olarak 4 ana başlık altında depresyonun nedenlerini incelenebilmektedir.
1. Depresyonun Biyolojik Nedenleri
- Beyindeki Kimyasal Dengesizlik: Depresyonun temelinde, beyindeki nörotransmitter adı verilen kimyasalların dengesizliği bulunabilir. Serotonin, dopamin ve norepinefrin nörotransmitter adı verilen kimyasalların düşük seviyeleri, ruh hali düzenlemesinde sorunlara yol açarak depresyon riskini artırmasına neden olabilir.
- Hormonal Değişiklikler: Özellikle kadınlarda, doğum sonrası dönemde ya da menopoz sırasında hormonal dalgalanmalar depresyonu tetiklenmesine neden olabilir.
- Genetik Yatkınlık: Yapılan çalışmalar, depresyoda genetik faktörlerin rol oynadığını göstermektedir. Ailede depresyon öyküsü bulunan bireylerde, depresyon geliştirme riski daha yüksek olduğu saptanmıştır.
2. Depresyonun Psikolojik Nedenleri
- Olumsuz Yaşam Olayları: Travmalar, sevilen birinin kaybı, boşanma, iş kaybı gibi ciddi yaşam olayları, depresyonu tetiklenmesine neden olabilir.
- Düşük Benlik Saygısı: Kendine güven eksikliği, sürekli kendini eleştirme ve yetersizlik duyguları, depresyona neden olabilecek duygu ve düşüncelerin oluşmasına neden olabilir.
- Çocukluk Dönemi Deneyimleri: Yapılan çalışmalar, erken dönemde yaşanan duygusal ihmal, istismar veya ebeveynlerle ilgili olumsuz deneyimlerin yetişkinlik dönemimde depresyonun oluşmasına zemin hazırladığını göstermektedir.
3. Depresyona Sebep Olan Çevresel Faktörler
- Sosyal İzolasyon: Duygularla ilişkili olan depresyon, yalnızlık ve sosyal destekten yoksunluk gibi durumların artması ile de ortaya çıkabilmektedir.
- Stresli Yaşam Koşulları: Maddi sıkıntılar, işsizlik, aşırı iş yükü gibi sürekli stres altında olma durumları, depresyon riskini arttırmaktadır.
- Kültürel ve Toplumsal Baskılar: Belirli toplumsal roller, cinsiyet normları ya da kültürel beklentiler, kişinin psikolojik baskı altında hissetmesine bu konuda düşüncelerin gelişmesine neden olarak ve depresyonun oluşmasına neden olabilmektedir.
4. Depresyona Sebep Olan Fiziksel Sağlık Sorunları
- Kronik Hastalıklar: Kalp hastalığı, diyabet, kanser gibi kronik fiziksel hastalıklar, kişinin yaşam kalitesini düşürdüğünden kişinin depresif hissetmesine ve bu bozukluğun gelişme risklini arttırabilir.
- Uyku Bozuklukları: Bireyin yaşadığı uyku problemleri depresyonun hem bir nedeni hem de bir sonucu olabilir. Uyku düzeninin bozulması, özellikle uzun süreli uyku yoksunluğu depresyonun oluşmasına neden olabilir.
Depresyonun Belirtileri Nelerdir?
Depresyonun belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebildiği gibi yaşa cinsiyete göre de farklılık gösterebilmektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde depresyonun belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Genel ruh halinin mutsuz ve üzgün olması
- Kendini değersiz, yetersiz hissetme
- Daha önce ilgi duyulan şeylere karşılık belirgin bir şekilde ilginin azalması
- Uyku sorunları
- Yeme bozukluğu (iştahta artma ya da azalma)
- Dikkat bozuklukları, unutkanlık
- Günlük rutinleri yerine getirememe
- Cinsel isteksizlik
- Özbakımda azalma
- Sorumlulukları erteleme ya da yerine getirememe
- Hareketlerde yavaşlık
- Fiziksel aktivitelerde azalma
- Sinirlilik ve öfke patlamaları
- Kendine zarar verme ve intihar düşünceleri
Depresyon Tedavisi
Depresyon tedavisi genellikle psikoterapi, ilaç ya da ikisinin kombinasyonu şeklinde olmaktadır. Tedavi belirlenirken depresyonun şiddeti, semptomlar ve kişisel özelliklere göre belirlenmektedir. İlaç tedavisi ile beyindeki bazı kimyasalların düzenlenmesi ile depresyonun neden olduğu semptomlar hafifletilmesi amaçlanır. Psikoterapi ile de bireyin düşünce kalıpları, yanlış inanışları, duygusal tepkilerinin ve davranışlarının değişmesi hedeflenmektedir. Bazı durumlarda hem ilaç tedavisi hem de psikoterapi bir arada alınmaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi ile Depresyon Tedavisi
Depresyonun tedavisinde bilişsel davranışçı terapi teknikleri etkili ve sık bir şekilde uygulanmaktadır. Bilişsel davranışçı terapi teknikleri, bireyin depresyonunu tetikleyen olumsuz düşüncelerini ve davranışlarını değiştirmeye odaklanarak, tekrarlama riskini azaltmada etkili bir yöntem olarak kabul edilir.
Bilişsel davranışçı terapi ile depresyonla başa çıkma için güçlü beceriler geliştirilir ve depresyonun etkileri hafifletilmektedir. Aynı zamanda kişilere düşüncelerini ve davranışlarını fark etme becerilerini kazandırdığından uzun vadede iyileşmeyi sağlamaktadır.
Tedavi süreci genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında farklılaşmaktadır; bu süreç bireyin depresyon şiddetine, tedaviye katılımına, tedavinin gereklerinin yapılmasına göre farklılık göstermektedir.
Depresyon tedavisi olan bir bozukluktur. Tedavide bilimsel etkililiği kanıtlanmış bilişsel davranışçı terapi teknikleri kullanılmakta, kalıcı bir iyileşme sağlanmaktadır. Düşüncelerin, duyguların tuzağı olan depresyondan kurtulmak için Novis Psikoloji’ye başvuruda bulunabilirsiniz.